بانک مرکزی نباید خود منبع و منشاء بروز مشکل در اقتصاد باشد. رابرت لوکاس***اصطلاح اقتصاد سیاسی هم از اقتصاد سیاسی اولیه و هم از آنچه علم اقتصاد رایج به معنای نئوکلاسیکی آن دانسته می‌شود، متفاوت است. کلارک*** کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار عوامل اصلی پیشرفت اقتصادی هستند. این تجارت آزاد با آزادی مالکیت و رقابت است که کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار را وا می دارد تا بازارها را گسترش دهند. آدام اسمیت

      

iranelect

کد خبر: ۸۰۴۲
تاریخ انتشار: ۵۸ : ۱۱ - ۲۶ شهريور ۱۳۹۶


سد رانت و انحصار، مقابل خودروهای برقی

مسئولان دولتی می‌گویند دو خودروساز بزرگ کشور در حال مطالعه و بررسی درباره خودروهای برقی هستند. این در شرایطی است که هند، چین، فرانسه، بریتانیا، آلمان ایالات متحده آمریکا و چندین کشور دیگر کمتر از 10 سال به خودروسازان فرصت داده‌اند تا خودروهای برقی را در تولید انبوه به بازار عرضه کنند. این یعنی پایان عصر خودروهای بنزینی. یعنی عقب ماندن ایران و صنعت خودروسازی از کشورهایی مانند هند و چین. دلایل این عقب‌ماندگی ایران هم کاملا مشخص است.

بازار خودرو در ایران رانتی و انحصاری است همین موضوع هم سبب شده تا خودروسازان انگیزه تولید و یا مونتاژ خودروهای برقی را نداشته باشند. از آن طرف واردکنندگان خودرو هم نمی‌خواهند بازاری که سال‌ها در مشتشان بوده را از دست بدهند و ریسک واردات خودروهای برقی را به جان بخرند. شاید هم در توافقاتشان اجازه چنین کاری را دربازار شبه دولتی خودرو ندارند!
خودروسازان داخلی هم آنقدر منفعت در تولید همین چند قلم خودروی بی‌کیفیت دارند که حاضر نیستند کار را از مرحله مطالعاتی به عملیاتی برسانند. خودروهای بی‌کیفیتی که بلای جان مردم شده‌اند، چه در میزان تصادف‌ها و چه در نقششان در آلودگی هوا!

آمارهای بانک جهانی نشان می‌دهد، مرگ و میر زودرس ناشی از آلودگی هوا در ایران در 2 دهه گذشته رشد کرده و از 17 هزار نفر در سال 1990 به بیش از 21 هزار نفر در سال 2013 رسیده است. تبعات اقتصادی این معضل نیز هر سال 23میلیارد دلار معادل 80 هزار میلیارد تومان برای کشور هزینه دارد. یکی از مهم‌ترین مزایای خودروهای الکترونیکی کاهش آلودگی هوا است؛ به خصوص در کلانشهری مانند تهران. چند سال قبل تحقیقی از سوی جمعی از دانشجویان انجام شده بود که نتیجه آن تحقیق نشان می‌داد، خودروی برقی برای پیمایش 100 کیلومتر به اندازه 500 تومان برق مصرف می‌کند در حالی که سوخت مصرفی در خودروهای بنزینی برای هر 100 کیلومتر با در نظر گرفتن بنزین لیتری 1000 تومان، 10 هزار تومان خواهد بود. مصرف سوخت در ایران بالاست هر 10 سال یک بار میزان مصرف سوخت در ایران 2 برابر می‌شود، این در شرایطی است که از یک سو زمزمه مجدد تحریم بنزین مطرح است و از سوی دیگر میزان سوخت مصرفی جهان در حدود هر 40 سال یک بار 2 برابر می‌شود. یعنی رشد مصرف سوخت در ایران در مقایسه با میانگین جهانی 4 برابر بیشتر سوخت مصرف می‌کرده است. اما اگر خودروهای برقی وارد خیابان‌های ایران شوند، نه فقط از آلودگی هوا کم می‌کنند که سبب صرفه‌جویی در مصرف سوخت هم می‌شود. سوختی که به بنزین تبدیل می‌شود را می‌توان در پتروشیمی به کار برد. درواقع از طریق کاهش مصرف سوخت از این بخش و انتقال به بخش دیگر ارزش افزوده ایجاد می‌شود.

بهانه غیر منطقی خودروسازان و واردکنندگان خودرو اما؛ نبود زیرساخت‌های لازم در ایران است. کشوری مانند هند چگونه توانست زیرساخت‌های لازم برای خودروهای الکترونیکی را تامین کند. این زیرساخت‌ها مگر چیزی جز ایستگاه‌های شارژ باطری است. ایستگاه‌هایی که فقط به اندازه یک پارکومتر جا می‌گیرد.

کارهای مطالعاتی خودروسازان داخلی سر جای خود اما برای این کارها دیر شده و ایران هم اکنون هم از گردونه تکنولوژی تولید خودرو عقب است. از طرف دیگر نیاز به اختراع مجدد هم نیست و وقتی بیشتر خودروها در ایران مونتاژ می‌شود، چرا درباره خودروی برقی نشود؟ حداکثر کاری که خودروسازان انجام می‌دهند، مونتاژ است در این فعالیت هم به طور قطع قرار نیست کالای جدید و عجیبی را تولید کنیم و در این مورد هم دنباله‌رو خواهیم بود.

مطالعات صندوق بین المللی پول پیش‌بینی می‌کند که خودروهای الکتریکی می‌توانند 90 درصد از سهام خودرو را در اقتصادهای پیشرفته و بیش از نیمی از اقتصادهای نوظهور تا سال 2040 را تشکیل دهند. در دیگر کشورها هم این جابه جایی وسیع وسایل نقلیه موتوری پیش‌بینی می‌شود اما احتمالا با سرعت‌های پایین تر.

بنابراین استفاده از خودروهای برقی در آینده‌ای نزدیک غیر قابل اجتناب است. اما اینکه خودروسازان ما هنوز فکر و برنامه عملیاتی برای مونتاژ و یا واردات این خودروها نکرده‌اند، نشان دهنده این است که برخی به دنبال سودهای خودشان هستند و عزم کافی برای حرکت در این مسیر ندارند؛ چرا که نمی‌خواهند بازار رانتی و انحصاری خودرو را از دست بدهند.

نام:
ایمیل:
* نظر:
دیگر رسانه ها
آرشیو