بانک مرکزی نباید خود منبع و منشاء بروز مشکل در اقتصاد باشد. رابرت لوکاس***اصطلاح اقتصاد سیاسی هم از اقتصاد سیاسی اولیه و هم از آنچه علم اقتصاد رایج به معنای نئوکلاسیکی آن دانسته می‌شود، متفاوت است. کلارک*** کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار عوامل اصلی پیشرفت اقتصادی هستند. این تجارت آزاد با آزادی مالکیت و رقابت است که کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار را وا می دارد تا بازارها را گسترش دهند. آدام اسمیت

      

iranelect

کد خبر: ۷۸۵۷
تاریخ انتشار: ۴۷ : ۱۳ - ۲۰ شهريور ۱۳۹۶
خودروی برقی در ایران؛ شاید زمانی دیگر
به زودی خودروهای برقی خیابان‌ها را قبضه خواهند کرد. خیابان و اتوبان‌هایی که ایران به طور قطع جزء آنها نیست. کار به جایی رسیده که بسیاری از کشورهای اروپایی تردد و تولید خودروهای احتراقی را ازسال ٢٠٢٥ غیر مجاز اعلام کرده و جریمه‌های سنگینی را برای استفاده‌کنندگان این خودروها در نظر گرفته‌اند. اما در ایران همه چیز متفاوت است.

شبکه اقتصاد سیاسی- فریبا رحمانی: می‌گویند عصر نفت در دنیای امروز به خط پایان رسیده است. شاید زمانی زندگی بدون سوخت‌های فسیلی قابل تصور نبود؛ اما حالا زندگی بدون استفاده از انرژی‌های نو و تجدیدناپذیر. حتی به راحتی می‌توان شهری را تصور کرد که در آن خبری از پمپ‌های بنزین و اگزوز ماشین خبری نیست. خودروهای کوچک تک و یا دو نفره بدون آنکه سرو صدایی داشته باشند در رفت‌وآمد هستند و تقریبا راننده هم زحمت زیادی برای رانندگی به خود نمی‌دهد. همه چیز به برق بستگی دارد و قوه محرکه خودروهاست. این نمایی جالب و البته نزدیک از چیزی است که برای آینده خودرو در سال 2025 برنامه‌ریزی شده است، زمانی که خودروهای بنزینی باید از رده خارج شوند و میدان را برای خودروهای برقی خالی کنند. همین حالا هم خیابان‌های بسیاری از کشورها میزبان خودروهای برقی است.

آمارهای سه، چهار ‌سال اخیر، نشان می‌دهد حدود سه‌درصد خودروهای تولیدی دنیا از نوع هیبریدی و یک‌درصد از نوع الکتریکی است. در آمریکا این عدد حدود سه‌درصد (در کالیفرنیا حدود ٦درصد)، در ژاپن حدود ٢٠‌درصد و در اروپا حدود ٥ /١‌درصد است. کار به جایی رسیده که بسیاری از کشورهای اروپایی تردد و تولید خودروهای احتراقی را از ‌سال ٢٠٢٥ غیر مجاز اعلام کرده و جریمه‌های سنگینی را برای استفاده‌کنندگان این خودروها در نظر گرفته‌اند. همه اینها فقط یک نشانه دارد و آن هم این است که در آینده‌ نزدیک خودرو هم به بخش مهمی از دنیای دیجیتال تبدیل خواهد شد، چه ما آنها را برانیم چه نه. گزارش موسسه «هنکنزی» با عنوان «صنعت خودرو در افق 2030» هم نشان می‌دهد، تا 15 درصد از خودروهای فروخته شده در سال 2030 به خودروهای تمام خودران اختصاص خواهد یافت. شاید به همین دلیل است که دورنمای خودروسازی جهان حکایت از توسعه خودروهای برقی و تبدیل به خودروهای قابل رقابت و مناسب در بازار افق 2030 دارد.

چین هم به تازگی موتورسازان و خودروسازان را مجبور خواهد کرد که از سوخت فسیلی فاصله بگیرند تا به کارگیری خودروهای الکتریکی به صورتی تسریع شود که با استانداردهای آب‌وهوایی جهانی، که در پیمان ۲۰۱۶ پاریس توافق شده است، مطابقت داشته باشد. بر اساس آخرین آمارها در سال 2016 چیزی نزدیک به 25 میلیون خودروی سواری در چین فروخته شد. کشوری که مشتریانش بزرگترین بازار خرید خودروی جهان را تشکیل می‌دهند، حالا می‌خواهد از اروپایی‌ها عقب نماند. آنجا که به تازگی شرکت سوئدی ولوو اعلام کرده از سال ۲۰۱۹ قرار است تمام خودروهای تولیدی خود را به صورت الکتریکی وارد بازار کند. این شرکت سوئدی برنامه‌ای در پیش دارد که ۵ خودرو تمام الکتریک بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ تولید کند.


خودروهای برقی در ایران

اما آینده خودروهای برقی در ایران چگونه است؟ سهم ایران از جهان دیجیتالی که از آن صحبت می‌کنیم چقدر خواهد بود؟ خودروی برقی در ایران ساخته شده است؛ اما نه از سوی کارخانه خودروسازی و تولید انبوه بلکه کمتر از تعداد انگشتان یک دست خوردوی برقی ساخته شده است آن هم از سوی دانشجویان و برای شرکت در مسابقه‌های خارج از کشور. چند سال قبل هم تعدادی پژوهشگر بنا به سفارش گروه خودروسازی کرمان موتور تحقیقی در این رابطه انجام دادند. خودروسازان داخلی هم گویا مطالعات اولیه خود را درباره تولید خودروهای برقی آغاز کرده‌اند اما آنان با دو مشکل مواجه هستند؛ اول سرمایه‌ای زیاد و بعد هم وجود زیرساخت‌های لازم. سعید مدنی مدیرعامل سابق سایپا هم به اقتصاد سیاسی می‌گوید: «ایران خودرو و سایپا و دو شرکت خصوصی خودروساز مدتیست که مطالعات و بررسی‌های اولیه خود را آغاز کرده‌اند و یکی از دستورکارهای اصلی و مهم‌شان تولید خودروهای برقی است.»

بخش بزرگی از آلودگی هوای کلان شهرهای ایران به خودروهایی بر می گردد که در این شهرها تردد می کند. این همان مشکلی است که کشورهای دیگر امیدوارند با کمک آن بر معضل آلودگی محیط زیست فائق شونهد. اما به نظر می رسد در ایران هنوز زمینه های فکری و روانی آن برای مدیران دولتی و خودروسازان آن ایجاد نشده است. خودرو سازانی که از امتیاز بازار رانت و حمایت های تعرفه ای بلند برای حیات  خود بهره می برند و کیفیت پائین محصولاتشان به شیوه های مختلف هزینه زندگی شهروندان را افزایش داده و سطح رفاه و برخورداری آنها را کاهش داده است.  

برای همین است که هنوز خیلی‌ها می‌گویند ما هنوز با خودروهای بنزینی مشکل داریم و نتوانستیم به استانداردهای لازم و جهانی برسیم، دیگر چه برسد به خودروی برقی. صحبت با کارشناسان و فعالان خودرویی هم فقط یک نتیجه و پاسخ دارد «هنوز برای ورود خودرهای برقی به ایران زود است.»

فرهاد احتشام‌زاده رئیس انجمن واردکنندگان خودرو هم به اقتصاد سیاسی می‌گوید «ارزان بودن سوخت در ایران سبب شده تا جذابیتی برای استفاده از خودروهای برقی وجود نداشته باشد.» بر اساس آمارها ایران ششمین کشور دارای سوخت ارزان است. چیزی در حدود 28/0 دلار. میانگین نرخ سوخت در کشور‌های منطقه خاورمیانه و همسایگان ایران (بنزین 84/0 دلار و گازوئیل 76/0 دلار) از میانگین نرخ سوخت در کشورهای آمریکایی شمالی (بنزین 15/1 دلار و گازوئیل13/1 دلار) ارزان‌تر است. البته تا پنج سال پیش هم تقاضا در جهان برای خودروهای برقی شدت گرفت، اما پس از کاهش قیمت نفت و ارزان شدن سوخت کمی از تب خرید خودروهای برقی فروکش کرده است.

احتشام‌زاده دومین مانع ورود خودروهای الکترونیکی به ایران را نبود زیرساخت‌های لازم عنوان می‌کند. اشاره او به ایستگاه‌های شارژ باتری این خودروهاست که باید در دسترس باشد. جایگاه شارژ خودروی برقی یکی از عناصر زیرساخت است که انرژی الکتریکی مورد نیاز برای بازشارژ کردن وسائل نقلیه برقی مانند خودروی برقی و دوگانه‌سوز را تامین می‌کند. گرچه کشورهایی که چند سالیست خودروهای برقی در خیابان‌هایشان تردد می‌کنند اما با مشکلات ایستگاه‌های شارژ مانند نبود تنوع برای هر نوع باتری و همینطور کمبود جایگاه‌ها مواجه‌اند. اما بعید به نظر می‌رسد ایران حتی بتواند به این زودی‌ها به این مرحله‌ای که اروپایی‌ها در آن قرار دارند، برسد. مثلا در حال حاضر ۴ استاندارد متفاوت شارژ خودروهای الکتریکی در اروپا رایج است؛ اما هوندا ایستگاه‌های اختصاصی برای یک نوع خاص، درنظر نگرفته است و این باعث می‌شود همه نوع خودرویی بتواند از خدمات ایستگاه شارژ هوندا استفاده کند. مشکل دیگر اما درباه واردات این خودروهاست.

تویوتا بهترین خودرو هیبریدی دنیاست که ژاپن تولید‌کننده اصلی آن است ولی مونتاژ آن در آمریکا انجام می‌شود، با وجود این، ثبت و سفارش و واردات این محصول به کشور ما همچنان ممنوع است. نکته جالب‌تر این است که واردکنندگان خودرو می‌گویند باید دید که اصلا شرکت‌های خارجی مایل هستند خودروهای برقی را به ایران وارد کنند یا خیر؟ برای واردات این خودروها باید تکنسین خدمات پس فروش  وجود داشته باشد و این یعنی انتقال دانش و فناوری. بسیاری از کشورهای تولیدکننده درباره کشورهای مقصد بسیار حساس هستند و به هر جایی خودروهای برقی‌شان را صادر نمی‌کنند. از آنجایی که ایران هنوز با خودروهای بنزینی مشکل دارد و اندر خم یک کوچه است، به نظر نمی‌رسد کشورهای بزرگ تولیدکننده خودروهای برقی ایران را مقصد مناسبی برای محصولشان بدانند.


قیمت خودروهای برقی

خیلی‌ها می‌گویند اگر نسل جدید خودروها وارد بازار ایران شود، قیمتش سر به فلک می‌کشد. اما فعالان بازار خودرو دیدگاه دیگری دارند. به عقیده آنان از آنجایی که تعرفه واردات خودروهای هیبریدی و برقی پنج درصد است، بنابراین افزایش قیمت را پوشش می‌دهد و تقریبا با سایر خودروهای وارداتی برابری می‌کند. اما برآوردهای اولیه نشان می‌دهد قیمت این خودروها نزدیک به 2 برابر خودروهای معمولی در ایران عرضه خواهد شد. هم‌اکنون در آمریکا تویوتا کمری هیبریدی حدود ٢٦‌هزار دلار قیمت دارد، در حالی ‌که قیمت تویوتا کمری معمولی ٢٢‌هزار دلار است. مصرف سوخت هیبریدی‌ها زیر پنج لیتر در ١٠٠ کیلومتر است، درحالی‌که خودروهای ایرانی عموما ٩ لیتر در ١٠٠ لیتر می‌سوزانند. ارزان‌ترین و پرطرفدارترین خودروی برقی در چین هم حدود هزار دلار قیمت دارد.

سال گذشته بود که شرکت خودروسازی کارمانیا به بهانه نمایشگاه خودروی کرمان، طرح فروش خودروهای الکتریکی BYD E6 و شاسی بلند BYD S6 در ایران را آغاز و شرایط فروش و تحویل و سود مشارکت را اعلام کرد. قیمت نسخه فول و ۲۰۱۷ خودروی BYD e6 ۱۴۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تعیین شد. اما هنوز گویا پیش فروش این خودرو آغاز نشده است.


مشکلات برقی‌ها

سرعت علم در زمینه خودرو گرچه قابل توجه بوده اما هنوز نتوانسته فکری برای اسقاط و انهدام قطعه‌های خودروهای برقی کند. عمر باتری این خودروها تقریبا 10 سال است و هنوز مکانیزم مشخصی برای اسقاط آنها حتی در کشورهای پیشرفته هم پیدا نشده است چه برسد به ایران. مساله دیگر درباره ورود خودروهای برقی به ایران، نبود انگیزه و مشوق‌های لازم برای ساخت و یا واردات آنهاست. گرچه تا چند سال قبل محدودیت طرح ترافیک برای خودروهای هیبریدی و برقی برداشته شده بود؛ اما معلوم نیست به چه دلیلی از امسال این خودروها هم مانند سایر خودروها با محدودیت طرح ترافیک مواجه شدند.

نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدید ها
آخرین اخبار
دیگر رسانه ها
آرشیو