بانک مرکزی نباید خود منبع و منشاء بروز مشکل در اقتصاد باشد. رابرت لوکاس***اصطلاح اقتصاد سیاسی هم از اقتصاد سیاسی اولیه و هم از آنچه علم اقتصاد رایج به معنای نئوکلاسیکی آن دانسته می‌شود، متفاوت است. کلارک*** کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار عوامل اصلی پیشرفت اقتصادی هستند. این تجارت آزاد با آزادی مالکیت و رقابت است که کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار را وا می دارد تا بازارها را گسترش دهند. آدام اسمیت

      

iranelect

کد خبر: ۷۳۹۶
تاریخ انتشار: ۲۰ : ۱۰ - ۰۸ شهريور ۱۳۹۶
ایران توان صادارت 30 میلیارد دلار خدمات فنی مهندسی دارد؛
مشوق‌های صادراتی به صادرکنندگان خدمات فنی مهندسی بار سنگینی برای دولت و کشور نبود؛‌ اما متاسفانه با قطع این مشوق، انگیزه لازم هم برای صادرکنندگان وجود ندارد...شرکت‌های ایرانی که در عراق کار می‌کنند گرفتار بودجه دولت این کشور و حضور داعش در آن منطقه هستند. در نتیجه ظرفیت بیش از 30 میلیارد دلاری ایران برای صدور خدمات فنی مهندسی در عمل کمتر از 2 میلیارد در سال است.










شبکه اقتصاد سیاسی- فریبا رحمانی: برآوردها و گفته‌های کارشناسان نشان می‌دهد ایران توان صادرات 30 میلیارد دلار خدمات فنی مهندسی در سال را دارد. این در شرایطی است که سال گذشته ایران در زمینه خدمات فنی مهندسی چیزی نزدیک به دو هزار و 187 میلیون دلار صادرات داشت. رقمی که نسبت به سال 1394 با کاهش 3 درصدی مواجه شد. یک سوم صادرات در جهان به خدمات فنی و مهندسی اختصاص دارد و آمریکا، آلمان، ژاپن و انگلیس در رده بزرگترین صادرات کنندگان این حوزه قرار دارند.

اما بررسی آمار صادرات خدمات فنی مهندسی ایران و مقایسه آن با برخی از کشورهای منطقه نشان می‌دهد، ایران بر خلاف داشتن ظرفیت‌های فراوان در حوزه سدسازی، پتروشیمی و ساختمان‌سازی نتوانسته رقیب خوبی برای کشورهایی مانند ترکیه و چین باشد. ترکیه نزدیک به 20 میلیارد دلار در سال صادرات خدمات فنی مهندسی دارد. این در شرایطی است که به گفته علیرضا دائمی معاون وزیر نیرو «ایران به طور متوسط سالانه یک میلیارد دلار صادرات خدمات فنی و مهندسی دارد و بازارهای هدف ما بیشتر کشورهای همسایه و آسیایی بوده است.»

روابط سیاسی تاثیر زیادی بر روابط اقتصادی ایران با سایر کشورها داشته است. گرچه هدف‌گذاری فعالان خدمات فنی مهندسی صادرات به آفریقا، آمریکای جنوبی، آسیای میانه و خاورمیانه است؛ اما همین روابط سیاسی سبب شده تا بیشترین میزان صادرات خدمات فنی مهندسی ایران به عراق و سوریه داشته باشد. البته عراق بیشترین سهم را دارد؛ چیزی نزدیک به 80 درصد از ظرفیت خدمات فنی مهندسی ایران به این کشور صادر می‌شود آن هم به دلیل اینکه ضمانت‌نامه بانکی و مالی ایران مورد قبول این کشور است.

توقف یک میلیارد دلار سرمایه در عراق

محمود اسکندری مدیر کل دفتر توسعه صادرات خدمات و محصولات دانش بنیان سازمان توسعه تجارت در گفت‌وگو با شبکه اقتصاد سیاسی سه مشکل اساسی را بر سر راه صادرات خدمات فنی مهندسی کشور عنوان کرده است. به گفته او «نخستین مشکل، بحث تحریم‌های بانکی است که هنوز حل نشده است. نکته دوم این است که بانک‌های ایرانی نمی‌توانند ضمانت‌نامه‌ای که مورد قبول بانک‌های خارجی باشند را ارایه دهند. درواقع بانک‌های خارجی این ضمانت‌نامه‌ها را نمی‌پذیرند.»‌

اسکندری مشکل سوم را مربوط به بالا بودن قیمت‌ها در کشور می‌داند و می‌گوید: «قیمت پیشنهادی تمام شده کالا و خدمات شرکت‌های خدمات فنی و مهندسی بالاست و حل این مشکل حمایت دولت و برقراری دوباره جایزه‌های صادراتی می‌طلبد.»

این مقام مسئول تاکید دارد «بیشتر مشکلات ایران در زمینه صادرات خدمات فنی مهندسی مسائل سیاسی است؛ که می‌توانست با دیپلماسی اقتصادی حل شود. هر چقدر در دیپلماسی سیاسی عملکرد خوبی داشتیم اما در دیپلماسی اقتصادی ضعیف عمل کرده‌ایم.»

مدیر کل دفتر توسعه صادرات خدمات و محصولات دانش بنیان سازمان توسعه تجارت در پاسخ به این پرسش که چرا عراق بزرگترین مقصد خدمات فنی مهندسی ایران است،‌ می‌گوید: «به عقیده من در حال حاضر اینطور نیست و کشورهای دیگری هم خدمات ایران را وارد می‌کنند. البته هم اکنون بیش از یک میلیارد دلار پروژه در عراق داریم که به دلیل وجود داعش و مسائل امنیتی متوقف شده است.»

به گفته اسکندری «علاوه بر عراق، ایران یک پروژه 500 تا 600 میلیون دلاری در سریلانکا در دست دارد. کشورهایی مانند تاجیکستان، ارمنستان و کشورهای افریقایی هم واردکننده خدمات فنی مهندسی از ایران هستند.»

شرایط اسفناک صادرات خدمات فنی مهندسی

اظهارات اسکندری در شرایطی است که محمدرضا انصاری رئیس انجمن صادرکنندگان خدمات فنی مهندسی در گفت‌وگو با شبکه اقتصاد سیاسی شرایط این روزهای صدور خدمات فنی مهندسی را اسف‌ناک توصیف کرده و می‌گوید: «از یک طرف حمایت‌های دولت از این بخش کاهش یافته و از طرف دیگر از سال 1390 مشوق‌های صادراتی قطع شده است.»

به گفته او «مشوق‌های صادراتی به صادرکنندگان خدمات فنی مهندسی بار سنگینی برای دولت و کشور نبود؛‌ اما متاسفانه با قطع این مشوق، انگیزه لازم هم برای صادرکنندگان وجود ندارد.»‌ این عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی ایران به دیگر مشکلات این حوزه اشاره می‌کند و می‌گوید: «با وجود لغو تحریم‌ها، هنوز محدودیت‌های مالی و بانکی سر جای خود هستند. به طوری که ضمانت‌نامه‌های بانک‌های ایرانی را کشورهای هدف صادرات نمی‌پذیرند.» انصاری بزرگترین مقصد خدمات فنی مهندسی ایران را کشور عراق معرفی کرده و توضیح می‌دهد که «شرکت‌های ایرانی به ندرت در کشورهای دیگر فعالیت دارند، البته شرکت مپنا هنوز عملکرد موفقی دارد به دلیل آنکه دسترسی‌های مالی و بانکی پیدا کرده است.»

به گفته او «شرکت‌های ایرانی هم که در عراق کار می‌کنند گرفتار بودجه دولت این کشور و حضور داعش در آن منطقه هستند. در نتیجه ظرفیت بیش از 30 میلیارد دلاری ایران برای صدور خدمات فنی مهندسی کمتر از 2 میلیارد در سال است.»

سهم صادرات خدمات فنی مهندسی در ایران

نیرو، ساختمان، راه، پروژه‌های صنعتی، نفت، گاز و پتروشیمی پنج خدمت اول صادرات کشور هستند. از سال 1392 تا 1395 بخش نیرو بیشترین سهم را صادرات خدمات فنی مهندسی داشته است. بر اساس آخرین آمارهای سازمان توسعه تجارت، سهم صادرات خدمات فنی و مهندسی صنعت آب و برق در سال ۱۳۹۲ به میزان ۴۷ درصد، سال ۱۳۹۳ به میزان ۶۲ درصد، سال ۱۳۹۴ به میزان ۹۸ درصد و در سال ۱۳۹۵ به میزان 51 درصد از کل صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور اعلام شده است. ارزش دلاری صدور خدمات فنی و مهندسی صنعت آب و برق هم در این بازه زمانی، حدود 5/4 میلیارد دلار بوده است.

اما بخش مسکن در صادرات خدمات فنی مهندسی نتوانسته به خوبی بخش نیرو عمل کند. آمارها نشان می‌دهد، در سال 95، حدود 13 درصد از حجم کل صادرات خدمات فنی و مهندسی به ارزش 280 میلیون دلار، در بازار مسکن و ساختمان‌سازی انجام گرفته است. همچنین دو دهه اخیر به‌ طور میانگین سالانه 35 درصد از حجم کل صادرات خدمات فنی و مهندسی مربوط به بخش مسکن‌ و ساختمان بوده است.

این در شرایطی است که نوسازی و بازسازی ویرانه‌های برخی از کشورهای منطقه که یا هم اکنون و یا در سال‌های گذشته درگیر جنگ‌های داخلی بوده‌اند می‌توانست فرصتی برای صدور خدمات فنی مهندسی ایران به آن کشورها باشد. برآوردها نشان می‌دهد بازسازی ویرانه‌های کشورهایی مانند عراق، لیبی، سوریه درگیر جنگ هستند، بازاری 8 میلیارد دلاری برای صادرکنندگان خدمات فنی مهندسی به وجود آورده است. اما به گفته تحلیلگران فقدان دیپلماسی اقتصادی و همینطور تمرکز بر چند کشور محدود سبب شده تا ایران نتواند در زمینه صدور خدمات فنی مهندسی سری میان دیگر کشورها بلند کند.

سایه سیاست بر صادرات خدمات فنی مهندسی/ سه مشکل اساسی بر سر صادرات خدمات فنی مهندسی ایران


نام:
ایمیل:
* نظر:
دیگر رسانه ها
آرشیو