بانک مرکزی نباید خود منبع و منشاء بروز مشکل در اقتصاد باشد. رابرت لوکاس***اصطلاح اقتصاد سیاسی هم از اقتصاد سیاسی اولیه و هم از آنچه علم اقتصاد رایج به معنای نئوکلاسیکی آن دانسته می‌شود، متفاوت است. کلارک*** کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار عوامل اصلی پیشرفت اقتصادی هستند. این تجارت آزاد با آزادی مالکیت و رقابت است که کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار را وا می دارد تا بازارها را گسترش دهند. آدام اسمیت

      

iranelect

کد خبر: ۷۳۱۲
تاریخ انتشار: ۴۰ : ۱۵ - ۰۵ شهريور ۱۳۹۶
کالایی شدن آموزش و پرورش
در مسیر کالایی شدن آموزش، مرئی‌ترین بازنده دانشجویان و خانواده‌های آنهاهستند که در برابر حقی که دولت از آنها ستانده است، باید برای خدمات آموزشی پول بدهند و این فقط نه‌تنها به شهریه، بلکه به خوابگاه، سنوات، تغذیه و انواع خدمات پایین آموزش عالی هم برمی‌گردد.

شبکه اقتصاد سیاسی- احسان احراری: کل بودجه پیش‌بینی شده برای دانشگاه‌ها در لایحه بودجه سال 1396 به عنوان مهمترین منبع اقتصادی، ۶۸۶۶۵ میلیارد ریال است که کارشناسان معتقدند این مقدار، فقط و فقط اهداف هزینه‌ای از قبیل: حقوق و مزایای کارکنان رسمی و پیمانی، حقوق و مزایای کارکنان قراردادی، پرداختی به پیمانکاران شرکت‌های طبخ و توزیع غذای دانشجویان و شرکت‌های خدماتی و تاسیساتی، پرداخت هزینه‌های آب و برق و گاز و بسیاری دیگر از هزینه‌های مصرفی و جاری را تأمین خواهد کرد.

در دو دهه اخیر افزایش نرخ دانشجویان کارشناسی و بالاتر در ایران، دو برابر نرخ جهانی بوده است که به تربیت از سال 1381 تا 1392 عبارت است از 147 و 71 درصد. این رشد باعث شده دولت‌ها به عنوان مهمترین منبع بودجه در تامین هزینه‌های آموزش عالی ناتوان شوند و به تبع آن سهم مردم افزایش یابد.

عدم توانایی دولت در تامین بودجه‌ی آموزش عالی، دانشگاه‌ها را مجبور کرده دانش را به متقاضیانی 4 میلیونی خود بفروشند؛ در حال حاضر شهریه مهمترین منبع درآمد اختصاصی دانشگاه‌ها به شمار می‌رود.

آمار رسمی سازمان سنجش در سال‌ ۱۳۹۴ نشان می‌دهد بیش از ۸۷ درصد دانشجویان باید در دانشگاه‌های پولی درس بخوانند؛ دانشگاه‌هایی اعم از: دانشگاه پیام‌نور، دانشگاه‌های غیرانتفاعی، دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه‌های نیمه‌حضوری، دانشگاه‌های مجازی و بین‌المللی و نوبت‌های شبانه. به‌عبارت‌دیگر از مجموع بیش از ۷۰۰ هزار نفر ظرفیت اعلام‌شده از سوی دانشگاه‌ها، سهم دانشگاه‌های دولتی روزانه و رایگان فقط ۱۳ درصد است.

مطابق اصل 30 قانون اساسی جمهوری اسلامی دولت موظف است وسائل آموزش و پرورش رايگان را براي همه ملت تا پايان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصيلات عالي را تا سرحد خودكفایی کشور به طور رایگان ‌گسترش دهد. اما بعد از گذشت قریب به چهار دهه از تصویب این اصل قانون اساسی، بودجه‌ی آموزش هر ایرانی در سال 1396 هفتصد هزار تومان بوده است!

این اتفاق در شرایطی است که براساس قانون مصوب مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۸۷ دولت موظف به افزایش میزان دانشجویان در دانشگاه‌های مادر و مهم دولتی است که طبق ماده واحده این پیشنهاد، ظرفیت پذیرش دانشجو که از طریق آزمون سراسری در رشته‌های روزانه در دانشگاه‌های مادر و مهم دولتی پذیرش می‌شوند، در رشته‌های فنی، مهندسی، پزشکی و حقوق به تشخیص وزارت علوم و در سایر رشته‌های علوم انسانی که داوطلبان تقاضای بالای در آن دارند، باید افزایش پیدا کند. با‌این‌حال آنچه در حال‌حاضر هرساله بر میزان آن افزوده می‌شود، کاهش تعداد دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی و مادر است. سیاست وزارت علوم برای افزایش تعداد دانشجویان در دانشگاه‌های پولی به سمتی پیش می‌رود که باوجود مصوبات مجلس و نص صریح قانون اساسی، بیش از ۷۸ درصد از دانشجویان در قبال آموزش در دانشگاه‌های کشور پول پرداخت می‌کنند و در دانشگاه‌هایی برای آموزش دانشگاهی تحصیل می‌کنند که حتی در ردیف دانشگاه‌های درجه اول کشور نیز قرار ندارند، چراکه براساس اعلام وزارت علوم، دانشگاه تهران، صنعتی شریف، علم وصنعت ایران، صنعتی اصفهان، امیرکبیر، شیراز، شهید بهشتی، تبریز، مشهد، علوم پزشکی تهران، علوم پزشکی شهیدبهشتی، علوم پزشکی ایران، علوم پزشکی شیراز، علوم پزشکی اصفهان، علوم پزشکی تبریز، علوم پزشکی مشهد، علوم پزشکی اهواز و علوم پزشکی کرمان جزء دانشگاه‌های برتر هستند و ۸۷ درصد دانش‌آموزان، راهی برای ورود به این دانشگاه‌ها ندارند.

از طرف دیگر شعب بین‌المللی (دانشگاه‌ها که اکنون نامشان به پردیس تغییر پیدا کرده است)، طرحی که به موجب آن قرار بود دانشجویانی را از خارج کشور جذب کند، از حدود سال ۱۳۹۰ در کشور آغاز شد. بسیاری از شعب این دانشگاه‌ها در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی به سادگی با حذف عنوان «بین‌المللی» و با اخذ شهریه‌های گزاف اقدام به پذیرش دانشجویان داخلی می‌کردند و عملا اهداف اولیه خود که پذیرش دانشجوی خارجی بود را فراموش کردند. اولین قدم‌ها در این مسیر را دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف برداشتند.

یکی از مصادیق این مسئله انتخاب رشته‌هایی در این پردیس‌ها بود که در اصطلاح پرطرفدار و پول‌ساز بود.

رشته‌هایی مانند: مهندسی برق- الکترونیک، مهندسی برق- مخابرات، مهندسی برق- قدرت، مهندسی کامپیوتر- نرم‌افزار، مهندس کامپیوتر-سخت‌افزار، مهندسی معماری، مدیریت پروژه و ساخت، بازسازی پس از سانحه، فیزیک، ماده چگال سیستم‌های پیچیده و دینامیک غیرخطی، میکروبیولوژی، علوم‌کامپیوتر، ‌آمار، حسابداری، ‌مدیریت‌صنعتی و ...

اکنون در سال تحصیلی 95-96 بطور تقریبی 72 درصد از مخارج دانشگاه‌ها از محل بودجه دولتی و 28 درصد دیگر از محل درآمدهای اختصاصی دانشگاه‌ها تامین شده است که از مجموع 2200 میلیارد تومان درآمد اختصاصی، حدودا 1760 میلیارد تومان معادل 80 درصد از محل دریافت شهریه دوره‌های شبانه و پردیس بوده است!

در دانشگاه آزاد نیز، شهریه به عنوان مهمترین منبع درآمد تعریف شده است؛ چنانچه به گفته‌ی معاون اقتصاد دانشگاه آزاد از مجموع 8000 میلیارد تومان درآمد یکساله، 6000 میلیارد تومان آن بواسطه‌ی شهریه تامین می‌شود.

در کنار هزینه‌های مستقیم مانند شهریه، باید به هزینه‌های مختلف نیز اشاره کرد که حتی برای دانشجویان روزانه نیز هزینه بردار است و مورد اعتراض شدید شوراهای صنفی قرار گرفته است. هزینه‌های سنوات تحصیلی، خوابگاه و تغذیه، واگذاری فضاها و امکانات دانشگاهی به نهادها و سازمان‌هایی بیرون از دانشگاه، واداشتن دانشجویان به کار اجباری و سوءاستفاده‌های علمی از آنان و ...

بر خلاف دیگر موارد در اقتصاد ایران که خصوصی سازی و کوچک کردن دولت با شکست مواجه شده،به نظر می رسد در بخش آموزش این خصوصی سازی با موفقیت و تلاش شبانه روزی در حال انجام است. به نحوی که آموزش و به ویژه آموزش عالی کم کم تبدیل به کالایی لوکس می شود و تنها طبقات برخوردار از بهترین آن منتفع می شوند.

این آمار و ارقام و قوانین و در کل مسیری که نظام آموزش عالی پیش می‌رود، همان چیزی است که کارشناسان آن را کالایی شدن آموزش می‌نامند. از نظر محمد مالجو اقتصاد دانان ،"در مسیر کالایی شدن آموزش، مرئی‌ترین بازنده دانشجویان و خانواده‌های دارای عضو دانشجو هستند که در برابر حقی که دولت از آنها ستانده است، باید برای خدمات آموزشی پول بدهند و این فقط نه‌تنها به شهریه، بلکه به خوابگاه، سنوات، تغذیه و انواع خدمات پایین آموزش عالی هم برمی‌گردد."


نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدید ها
آخرین اخبار
دیگر رسانه ها
آرشیو