بانک مرکزی نباید خود منبع و منشاء بروز مشکل در اقتصاد باشد. رابرت لوکاس***اصطلاح اقتصاد سیاسی هم از اقتصاد سیاسی اولیه و هم از آنچه علم اقتصاد رایج به معنای نئوکلاسیکی آن دانسته می‌شود، متفاوت است. کلارک*** کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار عوامل اصلی پیشرفت اقتصادی هستند. این تجارت آزاد با آزادی مالکیت و رقابت است که کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار را وا می دارد تا بازارها را گسترش دهند. آدام اسمیت

      

iranelect

کد خبر: ۶۳۷۶
تاریخ انتشار: ۴۰ : ۰۹ - ۱۵ مرداد ۱۳۹۶
رئیس سازمان ملی فرش ایران در گفت و گو با اقتصاد سیاسی"
فرش ایرانی به طور کلی به 80 کشور دنیا صادر می‌شود. فرش ایرانی به 2 بازار هدف صادر می‌شود. یکی از آنها بازارهای سنتی و دیگری بازارهای غیرسنتی و جدید هستند. بازارهای سنتی به بازارهایی گفته می‌شود که از دیرباز با فرش ایرانی آشنا هستند و فرش کشور به این کشورها صادر می‌شود. بازارهای غیر سنتی و جدید نیز همانطور که از نام آنها پیداست، به بازار کشورهایی گفته می‌شود که به تازگی فرش دستباف ایرانی را در بخش واردات خود قرار داده‌اند.
شبکه اقتصاد سیاسی- مریم سلطان‌زاده؛ زمانی‌که پای هنر به میدان سیاست باز می‌شود چیزی جز محرومیت برای هنری که قدمت آن به تاریخ یک کشور باز‌می‌گردد، باقی نمی‌ماند. تحریم‌ها اگرچه توانست در دوره ای کوتاه، فرش ایرانی را از چشم متقاضیان جهانی دور نگه دارد اما به‌رغم همه تلاش‌ها برای مصادره بازار فرش ایرانی، این محصول ارزشمند سرانجام زیر سایه سیاست‌ورزی‌های یکجانبه باقی نماند و باز هم راه خود را به بازارهای جهانی باز کرد. آمریکایی‌ها که چند سال پیش فرش را به لیست سیاه تحریم‌های خود اضافه کرده‌ بودند، پس از شروع برجام بار دیگر خود به نخستین متقاضیان این محصول ایرانی تبدیل شدند. برجامی که جان دوباره‌ای به صنعت فرش ایران دمید وبر اساس امار در سالهاي 94 و 95 صادرات فرش از لحاظ وزني 9 درصد و از لحاظ ارزش 18 درصد رشد داشته است ، حالا می‌رود که بار دیگر سهم ایران از این بازار پرسود جهانی را به کشور بازگرداند. حمید کارگر، رییس مرکز ملی فرش ایران به تشریح آخرین وضعیت بازار فرش ایران پیش و پس از برجام پرداخته و از تلاش برای بازگرداندن سهم ایران از این بازار جهانی می‌گوید.

* بازارهای هدف برای فرش ایرانی کدام کشورها هستند؟

فرش ایرانی به طور کلی به 80 کشور دنیا صادر می‌شود. فرش ایرانی به دو بازار هدف صادر می‌شود. یکی از آنها بازارهای سنتی و دیگری بازارهای غیرسنتی و جدید هستند. بازارهای سنتی به بازارهایی گفته می‌شود که از دیرباز با فرش ایرانی آشنا هستند و فرش کشور به این کشورها صادر می‌شود. بازارهای غیر سنتی و جدید نیز همانطور که از نام آنها پیداست، به بازار کشورهایی گفته می‌شود که به تازگی فرش دستباف ایرانی را در بخش واردات خود قرار داده‌اند.

* بازارهای سنتی فرش ایرانی کدام کشورها هستند؟

در صدر بازارهای سنتی، آمریکا قرار دارد که به عنوان بزرگترین واردکننده فرش دستباف در دنیا شناخته می شود. آمریکا همواره در صد سال گذشته (بجز در سال‌های تحریم) همواره بازار خوبی برای فرش‌های ایرانی بوده است. به طوری‌که این کشور سالانه به طور متوسط 200میلیون دلار فرش از کشورهای تولیدکننده، فرش دستباف وارد می‌کند که از این میزان 90میلیون دلار به ایران اختصاص دارد. از دیگر بازارهای هدف سنتی فرش ایرانی، بازار اروپاست که شامل کشورهایی نظیر آلمان، ایتالیا، سوییس و فرانسه می‌شود. در بازار سنتی کشورهای آسیایی نیز نام کشورهایی مانند کویت، قطر، لبنان و ژاپن به چشم می‌خورد.

* بازارهای جدید چطور؟

در نظر داریم با کمک ابزارهای حمایتی به بازارهای جدید نفوذ کنیم و میزان صادرات فرش ایرانی را در این کشورها افزایش دهیم. از بازارهای جدید می‌توان به کشورهای آمریکای لاتین مانند ونزوئلا، برزیل،کشورهای آفریقایی مانند آفریقای جنوبی و همچنین کشورهای آسیایی مانند روسیه و چین اشاره کرد.

* صادرات فرش ایرانی چقدر است؟

در سال‌های ابتدایی انقلاب، ایران در بخش صادرات فرش دستباف با کاهش چشمگیری روبرو بود. متوسط صادرات فرش ایرانی در دهه‌های پس از انقلاب سالانه 500 میلیون دلار بوده است. در دو دهه بعد انقلاب، میزان صادرات فرش دستباف 500 میلیون دلار بود از سال 1380 صادرات فرش دستباف با افت صادرات مواجه شد و به دلیل عوامل خارجی و داخلی میزان صادرات این محصول به 300 میلیون دلار رسید.

امروزه اصلی ترین رقبای فرش ایرانی کدام کشورها هستند؟

سالانه به طور متوسط تجارت جهانی فرش دستباف در کل دنیا یک میلیارد و 200 تا 300 میلیون دلار را شامل می‌شود که از این میزان معمولا بیش از 300 میلیون دلار در اختیار ایران است و ایران رتبه یک صادرکنندگان فرش در دنیا را دارد. به فاصله بسیار کمی از ما هندوستان قرار دارد و بعد از آن پاکستان است. ترکیه، افغانستان و نپال با نوسانات در رتبه‌های بعدی قرار دارند. البته این رتبه بندی ثابت نیست و هر ساله تغیر می‌کند. همچنین کشورهایی مانند مصر و مراکش نیز در تولید و صادرات فرش فعال هستند که میزان تولید و صادرات آنها قابل توجه نیست.

* عواملی که موجب کاهش صادرات در این سال‌ها شد، چه بود؟

یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار روی کاهش صادرات فرش دستباف اعمال تحریم‌ها علیه ایران بود. آمریکا به عنوان بزرگترین واردکننده فرش دستباف در دنیا و رتبه نخست خریدار فرش ایرانی از سال 2010 میلادی ورود هرگونه فرشی که مبدا تولید آن از ایران باشد را به خاک خود تحریم کرد به طوری‌که گمرک این کشور فرش ایرانی را ترخیص نمی‌کرد. از آنجایی که صادرات فرش ایرانی به آمریکا 16.5 درصد از میزان صادرات کشورمان را به خود اختصاص می‌داد، یکباره به صفر مطلق رسید و همین امر تاثیر بسزایی در کاهش سهم بازار ایران از صادرات فرش دستباف داشت. البته دیگر کشورها فرش ایرانی را به طور مستقیم تحریم نکردند اما تحریم‌های اقتصادی اعمال شده بر ایران پیامدهای غیرمستقیمی بر کاهش صادرات داشت. به عنوان نمونه دشواری‌های نقل و انتقال، نرخ بالای ارز، بالا رفتن ریسک صادرات، افزایش هزینه‌های بیمه حمل و نقل و موارد این چنینی تاثیرات مخربی را روی صادرات این محصول گذاشت. همچنین وقوع رکود اقتصادی و بحران معروف اروپا از دیگر عواملی بود که روی کاهش صادرات تاثیر داشت. از دیگر عوامل موثر بر افت صادرات فرش دستباف ایرانی، می‌توان به انقلاب‌های کشورهای عربی اشاره کرد.

* مشکلات بازار داخل را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ورود کفپوش‌های صنعتی مانند پارکت، سرامیک و فرش‌های ماشینی عرصه‌ را بر فرش دستباف تنگ کرد. اگرچه مقایسه فرش دستباف با دیگر کفپوش‌ها غیرمنصفانه است اما باید پذیرفت که آنها وارد این میدان شده‌اند و توفیق هم داشته‌اند. در کنار این عوامل اشباع بعضی از بازارهای ستنی ما از فرش دستباف با طرح و نقش‌های قدیمی و سستی و بی‌توجهی تولیدکنندگان این محصول به تغییر سلیقه خریدار از دیگر عوامل تاثیرگذار در بازار داخلی بود. این تغییر سلیقه مصرف‌کنندگان نیز مزید بر علت شد بنابراین چنانچه امروز نتوانیم تغییر سلیقه مخاطبان را دنبال کنیم از بازار فروش و مصرف فرش عقب خواهیم ماند.

* وضعیت قیمت‌ فرش دستباف را در دولت دهم و یازدهم چگونه ارزیابی می‌کنید؟

تورم در دولت دهم کولاک کرد به طوری‌که قیمت مواداولیه به یکباره افزایش یافت، این در حالی است که در دولت یازدهم قیمت‌ها روند کاهشی به خود گرفت. به عنوان نمونه قیمت تقریبی هر کیلو پنبه مصرفی در چله فرش دستباف در سال 1388 حدود 7هزار تومان بود این در حالی است که در سال 1392 به 18 هزار تومان رسید، البته امسال 14 هزار تومان در بازار به فروش می‌رسد. همچنین می‌توان به پنبه‌ای اشاره کرد که در تار و پود زخیم فرش استفاده می‌شود. در سال 1388 این کالا کیلویی 5 هزار تومان بود در سال 1392 به 18 هزار تومان رسید و الان حدود 16 هزار تومان است. هر کیلو خامه پشمی مصرفی در فرش دستباف نیز در سال 1388 حدود 9 هزار و 200 تومان بود که در سال 1392 به 42 هزار تومان رسید و قیمت این مواد اولیه امروزه حدود 30 هزار تومان است. کالایی که افزایش قیمت بسیار زیادی را در این سال‌ها تجربه کرد ابریشن است. قیمت ابریشم آماده مصرف برای چله فرش دستباف در سال 1388 حدود 45 هزار تومان بود که در دولت دهم با افزایش بیش از 10 برابری قیمت در سال 1392 به 465 هزار تومان رسید. در دولت یازدهم قیمت ابریشم آماده مصرف برای چله فرش دستباف به 350 هزار تومان رسیده است. به طور کلی می‌توانیم بگوییم که در دولت دهم با افزایش قیمت مواد اولیه مواجه بودیم اما در دولت یازدهم به ثبات قیمت رسیدیم و در برخی مواد نیز روند کاهشی داشتیم. افزایش یا کاهش قیمت مواد اولیه روی قیمت تمام شده فرش دستباف تاثیر بسزایی دارد به طوری‌که امروزه قیمت تمام شده فرش دستباف ایرانی در مقایسه با رقبای خارجی بسیار گران‌تر است. اگر همین روند ادامه داشته باشد و رشد قیمت‌ها را شاهد باشیم، رقابت این کالا در بازارهای بین‌المللی سخت می‌شود و ممکن است بازار خارجی را از دست دهیم. از دیگر اتفاق‌های بدی که در دولت دهم رخ داد هدفمندی یارانه‌ها و پرداخت نقدینگی مستقیم به قالی‌بافان به ویژه خانواده‌های روستایی و عشایری بود. همین امر موجب شد تا بخشی از قالی‌بافان از گردونه تولید خارج شوند و همین امر اثر مخرب بر تولید و صادرات فرش دستباف داشت. چنین مشکلاتی موجب شد تا صادرات فرش دستباف ایرانی از 500 میلیون دلار به 300 هزار دلار کاهش یابد. یکی از اتفاقات مثبتی که در دولت یازدهم رخ داده، اجرایی شدن برجام بود.

برجام چه تاثیری روی صادرات فرش ایرانی‌ گذاشت؟

در بند 22 برجام، بر لغو ممنوعیت ورود فرش دستباف به ایالات متحده آمریکا تاکید کرد که بر صادرات فرش دستباف کشور تاثیر مستقیمی داشت، به طوری‌که بلافاصله بعد از اجرایی شدن برجام، در ژانویه 2016 نخستین محموله فرش دستباف ایرانی از مبدا‌هامبورگ به مقصد لس‌آنجلس ارسال شد و از فوریه 2016 یعنی دی ماه 1394 اولین محموله فرش دستباف ایرانی از مبدا ایران به مقصد آمریکا به طور مستقیم صادر شد. صادرات فرش دستباف ایرانی در سال 1395 افزایش یافت تا جایی که در این سال 90 میلیون دلار این محصول مستقیم به آمریکا صادر شد یعنی بیش از 80 میلیون دلاری که تا قبل از تحریم‌ها به این کشور صادرات داشتیم. بر اساس دو مقیاس تناژ و ارزش، بیش از 5 هزار و 740 تن فرش دستباف با ارزش بیش از 360 میلیون دلار به 80 کشور دنیا صادرات داشتیم که به طور تقریبی 13 درصد رشد نسبت به سال 1394 به وزنی و بیش از 23 درصد رشد به لحاظ ارزشی بود.

نام:
ایمیل:
* نظر:
دیگر رسانه ها
آرشیو