بانک مرکزی نباید خود منبع و منشاء بروز مشکل در اقتصاد باشد. رابرت لوکاس***اصطلاح اقتصاد سیاسی هم از اقتصاد سیاسی اولیه و هم از آنچه علم اقتصاد رایج به معنای نئوکلاسیکی آن دانسته می‌شود، متفاوت است. کلارک*** کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار عوامل اصلی پیشرفت اقتصادی هستند. این تجارت آزاد با آزادی مالکیت و رقابت است که کشاورزان، تولیدکنندگان و تجار را وا می دارد تا بازارها را گسترش دهند. آدام اسمیت

      

iranelect

کد خبر: ۶۰۳۸
تاریخ انتشار: ۰۰ : ۱۸ - ۰۸ مرداد ۱۳۹۶
نتیجه زورآزمایی بازار سنتی و مدرن
محصولات کشاورزی سال ها بعد از ادغام بورس های کشاورزی و فلزات هنوز در بورس کالا عضوی مهجور و گوشه گیر است کارشناسان نبود زیرساخت های لازم برای پیوستن به یک بازار مدرن و مقاومت بازار سنتی را از عمده دلایل این شرایط می دانند البته بورس کالا می گوید مصمم است به این وضع خاتمه دهد و صندوق کالایی زعفران یکی از راه های رسیدن به این هدف است.

شبکه اقتصاد سیاسی :یکی از انتقادهای عمده ای که بعد از ادغام بورس های فلزات و کشاورزی به بورس کالا وارد شده و می شود محجور ماندن محصولات کشاورزی در این بازار است . اصولا بازارهای ایران در دوراهی سنت و مدرنیته گرفتار شده اند یعنی اگر چه امیدوار به حضور در بازارهای مدرن هستند اما بندهای بازار سنتی به دست و پایشان بسته شده و از سوی دیگر مکانیزم های ورود به بازارهای نوین را ندارند.

محصولات کشاورزی هم در تمام این سال ها گرفتار همین مشکلات بوده و هست . اصولا وجود همین مشکلات و از جمله عدم شفافیت اطلاعات، رفتار ریسک‌گریز کشاورزان، کمبود منابع مالی و سرمایه‌گذاری، ساختار سنتی بازار، وجود لایه‌های مضاعف در توزیع، سهم کم تولیدکننده از قیمت نهایی مصرف‌کننده کالا، افزایش ضایعات، کوچک بودن بازار و رعایت نشدن استاندارد محصولات بازار محصولات کشاورزی را بازاری نه چندان کارآمد تبدیل کرده و برای رفع این مشکلات راه برای بورسی شدن این محصولات باز شد. اما در بورس کشاورزی و بعدها در بورس کالا هم محصولات کشاورزی آن طور که انتظار می رفت موفق ظاهر نشدند به همین دلیل هم سال هاست که بورس کالا روی شاخص دو صنعت پتروشیمی و فلزات می چرخد و خبری از حضور موفق محصولات کشاورزی نیست.

محمدرضا گرامی‌پور، فعال کهنه‌کار بورس کالا و رینگ کشاورزی دلیل این عدم موفقیت را نبود زیرساخت، تعدد تولیدکنندگان و نبود مشوق‌هایی برای سوق دادن کشاورزان به سوی بازار سرمایه می داند هرچند که معتقد است اصولا کل ساختار اقتصادی ایران آمادگی تشکیل یک بورس قدرتمند را ندارد. از سوی دیگر به گفته گرامی پور دخالت های پایان ناپذیر دولت مزید برعلت شده تا بورس کالا نتواند به استانداردهای جهانی برسد به عنوان مثال وقتی سقف و کف قیمت‌ها را کماکان دولت تعیین می‌کند و این دولت است که تصمیم می‌گیرد چه کالایی عرضه شود یا نه و حتی میزان خرید برای متقاضیان با شرایطی مبهم سهمیه‌بندی می‌شود، نمی‌توان بورس کالای ایران را منطبق با مفهوم و استاندارد جهانی این بازار دانست.

او می گوید منهای شرایط دستوری که دولت ابلاغ می کند یکی از دلایلی که باعث شده سهم کشاورزی از بورس کالا یک تا سه درصد باقی بماند، تکثر تولیدکنندگان و نبود امکان ساماندهی آنها و سوق دادنشان به سوی این بازار است. به عبارت دیگرقطعا چند تولیدکننده انگشت‌شمار فلزات که اغلب آنها هم دولتی یا شبه‌دولتی هستند، چاره‌ای جز پذیرش دستور برای عرضه محصولاتشان در بورس کالا ندارند، اما چند میلیون تولیدکننده بخش کشاورزی که اتفاقاً بیشتر آنها تولیدکننده خرد به‌شمار می‌آیند را با چه تدبیری می‌توان به تالار بورس کشاند و اصولاً با چه راهکاری می‌توان این محصولات متنوع با منشاء تولید پراکنده را در یک بازار منسجم عرضه کرد؟

همه آنچه گفته شد در سال های گذشته ویترینی برای بورس کالا ساخته که محصولات کشاورزی تنها گوشه ای از آن را پر می کند یعنی نه ابزارهای معاملاتی متنوعی برای معاملات این محصولات وجود دارد نه اصولا تنوعی در محصولات کشاورزی عرضه شده دیده می شود.

بورس کالا البته بارها گفته که می خواهد سهم کشاورزی را در این بازار افزایش دهد و جذابیت های جدیدی برای فعالان این صنعت ایجاد کند تا بلکه راضی به حضور در تالار نقره ای شوند . راه اندازی صندوق زعفران یکی از راهکارها برای رسیدن به این هدف است.

حامد سلطانی نژاد می گوید به زودی نخستین صندوق کالایی زعفران راه اندازی می شود . به گفته او صندوق‌ کالایی از ارزش خالص دارایی‌ها برخوردار است و کالا با معامله گواهی سپرده کالایی، تبدیل به اوراق بهادار می‌شود.

مدیرعامل بورس کالا برنامه دولت در حوزه کشاورزی را حمایت از محصولات استراتژیک عنوان می کند چون این محصولات با معیشت مردم سروکار دارد، اما به این نکته هم تاکید دارد که سیاست‌ حمایتی در قالب‌های سنتی گذشته دیگر جوابگو نیست چون به دلیل محدودیت‌های بخش دولتی و وابستگی بودجه به درآمدهای نفت، سیاست‌های حمایتی نمی‌تواند کفاف همه مخارج را بکند، کما این که پارسال نیمی از بودجه عمرانی کشور برای خرید گندم صرف شده است!

او راهکارهای دولت برای رسیدن به این هدف را هم توجه به محصولات با کیفیت و حمایت از کالاهای استراتژیک می داند و می گوید : حضور نهاد های منتسب به دولت در این بازار ها چندان پاسخگوی نیاز های امروز نیست و باید تصدی گری را به تدریج از بخش دولتی به بخش خصوصی واگذار کرد.

سلطانی نژاد معتقد است راه حل مناسب برای جلوگیری از التهاب های ناخواسته در بازار محصولات کشاورزی را حضور در بورس کالا می داند . به گفته او دغدغه مدیریت بازار در این زمینه زمان ورود انبارهای کالایی برای جلوگیری از التهابات بازار و تعادل عرضه و تقاضا است چون گاهی اوقات به محض ایجاد التهاب در بازار ، این انبارها بطور معمول ورود می کنند، ولی صندوق‌های کالایی به عنوان بازیگر بازار همواره با رصد بازار مانع هر نوع پیامدی در بر هم ریختن تعادل عرضه و تقاضا می‌شوند.

البته همه محصولات کشاورزی هم لزوما استراتژیک نیستند در خصوص این محصولات هم مدیرعامل بورس کالا می گوید در مورد برخی محصولات کشاورزی که به نوعی لوکس محسوب می شوند، مثل زعفران و پسته ممکن است دغدغه معیشت وجود نداشته باشد و در عوض کنترل قیمت و مرجعیت قیمت گذاری برای صادرات مورد توجه قرار گیرد .بر این اساس دغدغه اصلی فعالان بازار توجه به کیفیت محصولات و بازار پسند شدن آن ها در جهان خواهد بود که در نهایت بحث بورس مطرح می شود.

او معتقد است با توجه به این که 95 درصد محصول زعفران در ایران تولید می شود این محصول می تواند برای صندوق کالایی زعفران و معامله گران حرفه ای این بازار مزیت های بسیاری در بر داشته باشد. به همین دلیل هم درخواست یک شرکت تامین سرمایه برای راه اندازی صندوق کالایی زعفران مورد پذیرش قرار گرفته و موافقت سازمان بورس با مدل عملیاتی آن هم جلب شده است .

با این تفاسیر ظاهرا بورس کالا به دنبال راهکارهایی است تا پای محصولات کشاورزی بیشتری را به تالار خیابان طالقانی بکشاند و رونقی به ویترین خود بدهد و صندوق زعفران یکی از این راه هاست البته نمی توان با اطمینان پیش بینی کرد که واکنش بازار به شدت سنتی این محصول در این باره چه خواهد بود.


نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدید ها
آخرین اخبار
دیگر رسانه ها
آرشیو